שלח ג
הקב"ה עושה נס דוקא למי שמאמין בניסים, ולא למי שלאחרי שה' הראה להם ניסים גלויים ולאחר כל זה אינם מאמינים. ולכן לא יכלו להיכנס לארץ, ולכן מביא רש"י בפירוש את הנסיונות הראשונים ממסכת ערכין ששם מבואר שהקב"ה הראה להם נסים ובאותה שעה גופא ניסו את ה'.
📖 Learn the Sicha
Original Text
א. פון פסוק1 „וינסו אותי זה עשר פעמים" לערנען אָפּ חז"ל2, אַז „עשרה נסיונות נסו אבותינו את הקב"ה3 במדבר”.
וועגן די „עשרה נסיונות”, געפינט מען כמה דעות, ומהם:
א) אין מס׳ ערכין4: שנים5 בים ושנים במים שנים במן שנים בשליו אחת בעגל ואחת במדבר פארן. און ווי די גמרא4 איז דערנאָך מפרט: שנים בים — אחת בירידה („המבלי אין קברים במצרים”6) ואחת בעליי׳ („כשם שאנו עולים מצד זה כך מצרים עולים מצד אחר”). שנים במים — במרה7 וברפידים8. שנים במן — אל תצאו ויצאו9, אל תותירו ויותירו10. שנים בשליו — שליו ראשון (דפ׳ בשלח11) ושליו שני (דפ׳ בהעלותך12). עגל ומדבר פארן (מרגלים).
ב) אין אבות דר׳ נתן13 שטייט, אַז די עשרה נסיונות14 זיינען: חטא העגל, „ויצמא שם העם למים”15 (ברפידים), „המרו על ים סוף”, מרגלים, „תפלו על המן”, „מחלקותו של קרח”, שליו, און די דריי נסיונות „בתבערה ובמסה ובקברות התאוה"16 (תבערה — מתאוננים17, במסה — „בלקיטת המן”18, קברות התאוה — שליו שני).
לויט דער דעה ווערן אויך אַריינגערעכנט: חטא מתאוננים, מעשה קרח און „תפלו על המן”, ולאידך ווערן ניט גערעכנט דער נסיון פון מים במרה, איין נסיון בים19 און איין נסיון במן20.
ג) דער רמב"ם בפירוש המשניות שלו21 רעכנט די עשרה נסיונות: ים סוף,
מרה, בקשת המן במדבר סין, אל תותירו, אל תצאו (ביום השבת), מים ברפידים, מעשה העגל, תבערה (מתאוננים), קברות התאוה (שליו) און חטא המרגלים.
לויט דער דעה קומט צו (לגבי די גערעכנטע במס׳ ערכין) דער חטא המתאוננים, און אויך וואָס אידן האָבן געבעטן דעם מן, און אַנשטאָט זיי איז ער משמיט איין נסיון בים און איין נסיון ביים שליו22.
ב. רש"י, בפירושו על התורה, אויפן פסוק1 „זה עשר פעמים” איז מפרש: „שנים*22 בים ושנים במן ושנים בשליו וכו׳ כדאיתא במס׳ ערכין" — ווי די דיעה אין ערכין23.
דאָס וואָס רש"י ( — בדרך הפשט) קען ניט אָננעמען די דעה פון אבות דר׳ נתן איז מובן24, ווייל25 די צוויי נסיונות פון מעשה קרח און „תפלו על המן" זיינען פאָרגעקומען נאָכן חטא המרג־
לים26, וועלכער איז דער נסיון העשירי (וויבאַלד אַז „וינסו אותי זה עשר פעמים” איז געזאָגט געוואָרן דאָ ביי די מרגלים).
מ׳דאַרף אָבער פאַרשטיין פאַרוואָס נעמט אָן רש"י ( — פשש"מ) די דעה פון מס׳ ערכין און ניט ווי עס רעכנט זיי דער רמב"ם אין פירוש המשניות:
וואָס רש"י רעכנט ניט בקשת המן אַלס נסיון — איז מובן, ווייל27 רש"י ( — פשוטו ש"מ) האַלט אַז „לחם שאלו כהוגן”28 און דער אויבערשטער האָט זיי דערפאַר געגעבן דעם מן „דרך חיבה”29 [ובמקומו רעכנט רש"י שליו הראשון, וואָס „בשר שאלו שלא כהוגן”30];
אָבער: א) חטא המתאוננים ווערט בפירוש דערציילט אין חומש17, ב) דער נסיון השני בים (בעליי׳) ווערט ניט דערמאָנט אין פשוטו של מקרא
[ואדרבה: פון פירוש רש"י אין פ׳ בשלח31 — „שפלטן הים על שפתו כדי שלא יאמרו ישראל כשם שאנו כו׳ כך הם כו׳" — איז מוכח, אַז רש"י נעמט אָן,
אַז בפועל איז ניט געווען קיין נסיון בעלייתם מן הים32] —
און היות רש"י איז מפרש פשוטו של מקרא, האָט ער געדאַרפט רעכנען מתאוננים און ניט רעכנען אַ צווייטן נסיון בים, וואָס דאָס איז כפירוש הרמב"ם (וועלכער רעכנט בלויז נסיונות וואָס „כולם דברי הכתוב הם”33), און ניט „כדאיתא במס׳ ערכין”34.
ועוד: וויבאַלד רש"י רעכנט „שנים בים" — קומט אויס, אַז (צוזאַמען מיטן חטא המתאוננים וועלכער איז „דברי הכתוב”) זיינען שוין געווען עלף נסיונות במדבר בזמן חטא המרגלים!
ג. אויך דאַרף האָבן אַ ביאור:
אין אבות דר׳ נתן35 פאַרבינדט ער (כו"כ פון) די עשרה נסיונות מיטן
פסוק36 „אלה הדברים אשר דבר משה גו׳ במדבר בערבה גו׳ ודי זהב”, אַז זיי ווערן נרמז אין די נעמען וואָס ווערן דאָרט אויסגערעכנט אין פסוק. עד"ז איז פאַראַן אַ מ"ד אין ספרי37, אַז די אַלע עשרה נסיונות וועלכע ווערן אויסגערעכנט אין מס׳ ערכין (ב׳ בים כו׳) זיינען מרומז אין דעם פסוק הנ"ל38.
און אַזוי לערנט רש"י39, אַז דער פסוק „אלה הדברים גו׳” איז כולל „דברי תוכחות”, און אַז „מנה כאן כל המקומות שהכעיסו לפני המקום”, און דערנאָך איז רש"י מפרט די חטאים וועלכע ווערן דאָ נרמז, וז"ל: במדבר — . . מה שהכעיסוהו במדבר שאמרו מי יתן מותנו וגו׳40; בערבה — בשביל הערבה שחטאו בבעל פעור כו׳; מול סוף — על מה שהמרו בים סוף כו׳; בין פארן ובין תפל ולבן — . . שתפלו על המן שהוא לבן . . במדבר פארן ע"י המרגלים; וחצרות — במחלקותו של קרח כו׳; ודי זהב — . . העגל —
לפ"ז קומט אויס, אַז אין דעם פסוק בדברים ווערן גערעכנט ניט די זעלביקע ענינים ווי די עשרה נסיונות אין מס׳ ערכין (וואָס רש"י ברענגט בפרשתנו, כנ"ל).
דאַרף מען האָבן אַ ביאור: פאַרוואָס לערנט ניט רש"י ווי דער מ"ד אין ספרי (אָדער — אבות דר׳ נתן), אַז די דברי תוכחה פון משה רבינו זיינען בשייכות צו די זעלבע חטאים וואָס אויף זיי האָט דער אויבערשטער מוכיח געווען די
אידן זאָגנדיק „וינסו אותי זה עשר פעמים”41?
ד. אין לשון רש"י (בפרשתנו) גופא איז ניט מובן:
א) וויבאַלד רש"י איז סיי־ווי ניט מעתיק בפירושו אַלע צען נסיונות, נאָר ער זאָגט אַז דער וואָס וויל וויסן בפרטיות (וואָס דאָס איז ניט נוגע לפשוטו ש"מ דאָ — דערפאַר בריינגט ער עס ניט דאָ) קען עס וויסן פון מס׳ ערכין („וכו׳ כדאיתא במס׳ ערכין") — פאַרוואָס רעכנט ער אויס זעקס פון זיי און שרייבט ניט בקיצור „שנים בים וכו׳ כדאיתא במס׳ ערכין”?
ב) דער לשון אין מס׳ ערכין איז: „שנים בים ושנים במים שנים במן שנים בשליו כו׳" — רש"י בפירושו אָבער היפּט איבער די ווערטער „שנים במים"42 — און איז זיי כולל אין דעם „וכו׳” וועלכן ער זאָגט נאָך „שנים בשליו”?
די תמי׳ איז נאָך גרעסער: דער איינציקער פון די אַלע צען, וואָס די תורה זאָגט בפירוש אַז אידן האָבן דערמיט מנסה געווען דעם אויבערשטן43, איז פון די „שנים במים” דער נסיון
ברפידים44 — און דוקא דעם נסיון דערמאָנט ניט רש"י בפירושו פון וינסו (און איז אים כולל אין „וכו׳”)!
ה. לכאורה וואָלט מען געקענט פאַרענטפערן (די שאלות שבסעיף ד), אַז מיט מציין זיין צו מס׳ ערכין איז רש"י אויסן ניט אַזוי די אַנדערע פיר נסיונות, וועלכע ער ברענגט ניט אַראָפּ, נאָר בעיקר — וויסן וועלכע זיינען די זעקס וועלכע ער איז יאָ מעתיק.
אין אַנדערע ווערטער: בשעת דער בן חמש למקרא וועט לערנען דעם פסוק „וינסו אותי זה עשר פעמים”, וועט ער בעצמו געפינען אין חומש כמה נסיונות, וועלכע שטייען בפירוש, און רש"י דאַרף נאָר באַוואָרענען די ערטער וואו מען קען מאַכן אַ טעות. דעריבער דאַרף רש"י ניט מפרט זיין „שנים במים” (וועלכע זיינען מפורש אין פסוק), ועד"ז — ניט דעם חטא העגל וחטא המרגלים.
משא"כ ביים ים, וואָס אין פסוק שטייט בלויז איין נסיון45 — מוז רש"י צוגעבן אַז עס זיינען געווען „שנים בים” (און ווי זיי ווערן אויסגערעכנט, כדאיתא, אין מס׳ ערכין);
עד"ז ביים מן, וואו עס וואָלט געווען אַ הוה אמינא אַז מען דאַרף אויך רעכענען בקשת המן (היות אַז דאָס איז געווען אין אַן אופן פון „וילונו”), כפירוש הרמב"ם — באַוואָרנט רש"י אַז עס זיינען געווען בלויז „שנים במן” („כדאיתא
במס׳ ערכין” אַז די „שנים במן” זיינען „אל תותירו” און „אל תצאו”).
עד"ז בנוגע צום שליו: עס זיינען פאַראַן דיעות46 אַז די סיפורים וועגן דעם שליו (אין פ׳ בשלח און פ׳ בהעלותך) זיינען ניט קיין צוויי באַזונדערע מאורעות, נאָר היינו הך — דעריבער באַוואָרנט רש"י: „שנים בשליו”.
ס׳איז אָבער אַ דוחק גדול אַזוי צו לערנען. וואָרום כשם ווי עס איז ניט קלאָר צי בקשת המן ווערט גערעכנט אַלס נסיון (וויבאַלד לחם איז אַ דבר הכרחי), אַזוי איז אויך אַ ספק צי דער פאַל פון מרה (וואָס אידן האָבן געפרעגט „מה נשתה”47) איז אַ נסיון (וויבאַלד — מים איז אַ הכרח). עד"ז קען ווערן אַ קלער צי מ׳דאַרף רעכענען דעם חטא המתאוננים אַלס נסיון. ועוד.
ו. וי"ל דעם ביאור בכל זה:
דער פירוש רש"י דאָ, קומט בהמשך צו זיין פירוש גלייך פאַר דעם — אויפן וואָרט „וינסו" — „כמשמעו”. און ווי מפרשים48 זיינען מבאר, אַז מ׳קען דעם וואָרט „וינסו” אָפּטייטשן במובן של „כעס"49, באַוואָרנט רש"י, אַז „וינסו אותי" מיינט „כמשמעו" — אידן האָבן אויסגעפּרואווט דעם אויבערשטן.
ועפ"ז איז פאַרענטפערט בפשטות פאַרוואָס רש"י קען ניט אָננעמען שיטת הרמב"ם, אַז דער חטא המתאוננים גייט אַריין אין חשבון פון נסיונות — ווייל
דער חטא איז ע"פ פשוטו ש"מ (לדעת רש"י50) — ניט געווען קיין ענין פון „וינסו אותי”, נאָר אַן „עלילה האיך לפרוש מאחרי המקום”.
און דעריבער נעמט אָן רש"י דעם פירוש פון מס׳ ערכין — ווייל דוקא די צען מאורעות האָבן אין זיך דעם זעלבן חטא פון „וינסו אותי"51 ( — אויספּרואוון דעם אויבערשטן מצד חלישות אין אמונה52).
און דאָס איז אויך דער טעם השינוי פון די אויסגערעכענטע פרטים אין פרש"י דאָ און אין פרש"י בפ׳ דברים: אין אונזער סדרה רעדט זיך וועגן ענינים וועלכע זיינען אַ נסיון, אין פ׳ דברים רעדט זיך וועגן דברי תוכחה פון משה׳ן אויף חטאים פון אידן בכלל (לאו דוקא די וועלכע זיינען אַ נסיון53) — אַזעלכע וועלכע זיינען חטאים עיקריים וכלליים פון דור המדבר54
[דער חטא בבעל פעור, המרו בים סוף, תפלו על המן (אויף וועלכן זיי זיינען נענש געוואָרן מיט די נחשים השרפים55), חטא המרגלים, מעשה קרח וחטא העגל].
ז. מען דאַרף נאָך אָבער פאַרשטיין:
אמת טאַקע, אַז ברוב המקומות איז דער וואָרט „וינסו” אַ לשון נסיון, אָבער דאָ איז דאָך דער פסוק ממשיך „(וינסו אותי גו׳) ולא שמעו בקולי”, אַז זיי האָבן בפועל ניט געפאָלגט דעם ציווי ה׳ — וואָלט דאָך צוליב דעם מער מתאים געווען צו טייטשן „וינסו אותי” מלשון כעס, און ניט מלשון נסיון
(וכמובן — מנסה זיין דעם אויבערשטן מוז ניט זיין פאַרבונדן מיט עובר זיין אויף אַ ציווי פון אויבערשטן. און ווי מען זעט, אַז כו"כ פון די עשרה נסיונות וואָס זיינען אויסגערעכנט אין מס׳ ערכין זיינען ניט געווען אינעם אופן פון „לא שמעו בקולי”).
איז די הסברה בזה: דער הכרח פון רש"י צו מפרש זיין „וינסו — כמשמעו” איז ניט (נאָר) מצד דעם אָפּטייטש פון וואָרט „וינסו”, נאָר מצד כללות תוכן הענין — און דעם ענין דייטעט רש"י אָן דורך מעתיק זיין די דריי זוגי נסיונות (פון מס׳ ערכין), כדלקמן.
ח. וועט מען דאָס פאַרשטיין בהקדם עטלעכע צ"ע אין דער פרשה:
א) נאָך דעם ווי דער אויבערשטער האָט געזאָגט צו משה רבינו „אכנו בדבר ואורישנו גו׳”56, האָט משה געטענה׳ט צום אויבערשטן: „ושמעו מצרים גו׳ ואמרו אל יושב הארץ הזאת שמעו גו׳
והמתה את העם הזה גו׳ ואמרו הגוים גו׳ מבלתי יכולת ה׳ גו׳"57. איז צ"ע: ווי קען זיין, אַז אויסער דער טענה „ואמרו הגוים . . מבלתי יכולת ה׳ גו׳” האָט משה רבינו ניט געפונען קיין טענות ולימוד זכות, אויף מבטל זיין די סכנה פון „אכנו" און „אורישנו" פון אַלע אידן — ששים רבוא לבד הנשים והטף (און אנשים למטה מבן כ׳ ולמעלה מבן ס׳)58!
ב) משה האָט געבעטן דעם אויבערשטן „סלח נא לעון העם הזה כגודל חסדך וכאשר נשאת לעם הזה ממצרים ועד הנה”, און דער אויבערשטער האָט אויף דעם מסכים געווען און געזאָגט „סלחתי כדברך”59. איז ניט מובן: וויבאַלד דער אויבערשטער האָט סולח געווען די אידן — פאַרוואָס האָט דאָס ניט געהאָלפן במילואו און ס׳איז טראָץ דעם געווען די גזירה60 „אם יראו את הארץ גו׳”?
ט. וי"ל ההסברה בזה:
דאָס וואָס דער אויבערשטער האָט געזאָגט אַז דער דור המדבר וועט ניט אַריינקומען אין ארץ ישראל, איז ניט אין גדר פון אַן עונש צדדי, נאָר אַ תוצאה „טבעית” פון זייער (חטא ו)מצב.
דאָס אַלץ וואָס די מרגלים האָבן דערציילט וועגן ארץ ישראל — די גבורה פון די יושבי הארץ וכו׳ — איז געווען אמת61, אַזוי אַז דער אַריינגיין אין ארץ ישראל האָט געקענט זיין דוקא (אויב
מ׳האָט אַ בטחון חזק אין יכולת ה׳ און אין זיינע אותות: ניט קוקנדיק אויף דער גבורה פון די יושבי הארץ, קען דער אויבערשטער געבן אידן דעם כח צו) מנצח זיין בדרך נס. און ווי רש"י62 ברענגט די רייד וואָס כלב האָט געזאָגט: „והלא קרע לנו את הים והוריד לנו את המן והגיז לנו את השליו”, „עלה נעלה, אפילו בשמים והוא אומר עשו סולמות ועלו שם נצליח בכל דבריו" — אַלעס באופן פון נסים.
און דאָס איז פירוש הדברים וואָס דער אויבערשטער האָט געזאָגט צו משה׳ן — „ועד אנה לא יאמינו בי בכל האותות אשר עשיתי בקרבו. אכנו בדבר גו׳”63: וויבאַלד אידן זיינען אינעם מצב פון „לא יאמינו בי בכל האותות”, זיינען זיי ניט קיין „כלי” צו הנהגה נסית, מ׳זאָל זיי פירן אין ארץ ישראל בדרך פון כל האותות
וע"ד ווי געלערנט פריער64 בפשטות (פשוטו ש"מ): ואם תלכו עמי קרי גו׳ והלכתי אף אני עמכם בקרי.
און במילא איז „אכנו גו׳”.
אויף דעם האָט משה געענטפערט57 „ושמעו מצרים גו׳ ואמרו גו׳ מבלתי יכולת ה׳ גו׳”: וויבאַלד דער גאַנצער טעם פון „אכנו גו׳” הייבט זיך אָן, איז מצד דעם „לא יאמינו בי" — איז דאָך אדרבה: דער „והמתה את העם הזה כאיש אחד” וועט גורם זיין אַז דער „לא יאמינו בי” זאָל זיין אין נאָך אַ גרעסערער מאָס — מצרים גו׳ וועלן זאָגן „מבלתי יכולת ה׳ גו׳”.
אויף דעם האָט דער אויבערשטער געזאָגט משה׳ן „סלחתי כדברך”, און ווי רש"י איז מפרש: „בשביל מה שאמרת פן יאמרו מבלתי יכולת ה׳”. אָבער די סליחה נעמט אַראָפּ דעם (חטא ובמילא — דעם) עונש, אַז עס זאָל ניט זיין „המתה כאיש אחד”. אָבער בנוגע דעם ניט אַריינגיין אין ארץ ישראל — האָט די סליחה ניט געהאָלפן. וואָרום דער חסרון אין דעם איז, כנ"ל, ניט אַן עונש אויף אַ חטא, נאָר דאָס וואָס זייענדיק אינעם מצב פון „לא יאמינו גו׳ בכל האותות” דאַרף זיין דער כיבוש בדרך הטבע און בטבע איז עז העם גו׳ און זיי (דער דור המדבר) קענען ניט כובש זיין ארץ ישראל.
יו"ד. ע"פ כל הנ"ל איז מובן פאַרוואָס רש"י מוז דאָ מפרש זיין „וינסו — כמשמעו”. אע"פ אַז פון המשך לשון הפסוק קען אויסזען אַז „וינסו” דאָ איז לשון כעס ( — היות אַז „ולא שמעו בקולי") — איז אָבער פון כללות תוכן הפרשה מוכח, אַז דער חסרון פון „וינסו אותי” באַשטייט אין חלישות האמונה פון דור המדבר, וואָס דאָס איז געווען די סיבה צו דער גזירה „אם יראו את הארץ גו׳”.
ועפ"ז וועט מען אויך פאַרשטיין פאַרוואָס רש"י איז מעתיק נאָר די (זעקס) נסיונות פון מס׳ ערכין — ווייל דוקא אין די נסיונות איז מודגש און ניכר אויף וויפל עס האָט געפעלט אין דעם חוזק האמונה פון אידן, וואָס עפ"ז איז מובן פאַרוואָס משה האָט ניט געקענט פועל זיין מבטל זיין די גזירה60 „אם יראו את הארץ גו׳”.
יא. דער ביאור אין דעם:
אין אַ פריערדיקן פסוק שטייט אַז דער אויבערשטער האָט געזאָגט „(ו)עד
אנה לא יאמינו בי בכל האותות גו׳”, משא"כ דאָ, וואו עס רעדט זיך וועגן דער גזירה „אם יראו את הארץ גו׳”, האָט דער אויבערשטער געזאָגט דעם לשון: „(כי כל האנשים הרואים את כבודי ואת אותותי אשר עשיתי במצרים ובמדבר) וינסו אותי גו׳” (און ניט „ולא האמינו בי”).
דערפון איז רש"י מדייק, אַז דער חטא פון „וינסו אותי" איז — אין דעם ענין — האַרבער ווי „לא האמינו בי” (סתם), וואָס דערפאַר איז דאָס אַ סיבה, אַז אפילו נאָך דעם ווי דער אויבערשטער איז סולח אידן אויף זייער חטא און — כדברך, קענען זיי ניט כובש זיין ארץ ישראל.
אין וואָס באַשטייט די האַרבקייט פון „וינסו אותי” (ואפילו לגבי „לא האמינו בי” (סתם))? איז פאַרשטאַנדיק:
בשעת „לא יאמינו בי בכל האותות אשר עשיתי בקרבו”, מען גלויבט ניט אין די באַוויזענע ג־טלעכע אותות, איז פאַראַן אַן עצה: מ׳וועט פאַר זיי ווייזן אַזאַ (גרעסערן און מער פלא׳דיקן) נס ומופת דורך וועלכן מ׳וועט שוין מוזן גלויבן ביכולת ה׳ און דאָס וועט ברענגען צו „יאמינו בי”. ובלשון הכתוב65: והי׳ אם לא יאמינו גו׳ לקול האות הראשון והאמינו לקול האות האחרון.
אָבער „וינסו אותי" איז דער מצב — עס רעדט זיך וועגן „אנשים הרואים (לשון הווה) את כבודי ואת אותותי אשר עשיתי במצרים ובמדבר" — זיי זעען און אַנערקענען אַז דער אויבערשטער האָט געמאַכט די אותות — און אעפ"כ האָבן זיי מנסה געווען דעם אויבערשטן
און „זה עשר פעמים (ביז דאָס האָט געבראַכט אַז) ולא שמעו בקולי" — איז וואָס וועט העלפן אַז מ׳וועט באַווייזן נאָך אותות און גרעסערע וכו׳ — עס בלייבט נאָך אַלץ אַ מקום לנסיון וכו’.
יב. און דער אופן אין „וינסו אותי” דריקט זיך אויס דוקא אין די דריי סוגי נסיונות וואָס רש"י ברענגט; ביי זיי איז דער דבר והיפוכו („רואים את כבודי ואת אותותי גו׳ (וביחד עם זה) וינסו אותי”) געווען אין דעם זעלבן ענין גופא:
„בים" — וואָס דער צווייטער66 נסיון איז געווען בשעת עלייתם מן הים, וואָס אידן האָבן געזאָגט „כשם שאנו עולים מצד זה כך מצרים עולים מצד אחר”. אין דער זעלבער צייט ווען דער אויבערשטער האָט פאַר זיי געמאַכט דעם גרויסן נס פון קריעת ים סוף, האָבן אידן בשעת מעשה גופא מנסה געווען דעם אויבערשטן*66 און גע׳טענה׳ט — אפשר זיינען אויך די מצרים געראַטעוועט געוואָרן67!
„שנים במן" — „אל תצאו ויצאו, אל תותירו ויותירו”: דער מן איז געווען אַ נס גלוי, אַ בריאה חדשה68 לחם מן השמים — און אין מן און מיטן מן גופא האָבן אידן מנסה געווען דעם אויבערשטן: דער אויבערשטער האָט אָנגע־
זאָגט „אל תותירו” און זיי האָבן געפּרואווט דעם אויבערשטן — „ויותירו”. דער אויבערשטער האָט געזאָגט אַז ביום השבת וועט ער ניט מאַכן דעם נס פון ירידת המן און דערפאַר „אל תצאו" — איז מען אַרויס אין שדה אויספּרואוון און זען צי דער מן איז געגאַנגען, אפשר איז ניט אויסגעהאַלטן דאָס וואָס דער אויבערשטער האָט געזאָגט אַז שבת וועט ער ניט מאַכן דעם נס פון ירידת המן!
ועד"ז ביים שליו — וואָס אידן האָבן גע׳טענה׳ט „מי יאכלנו בשר”69. ד.ה. נאָך דעם ווי מדי יום ביומו איז געגאַנגען דער מן מן השמים, און (לשיטת רש"י70) אויך שליו — און אעפ"כ, בעת אַז „התאוו תאוה” (זיי האָבן געוואָלט האָבן מערער בשר71), האָט זיי געקענט איינפאַלן אַ ספק ובמילא „וינסו” „מי יאכלנו בשר”, אַז דעם בשר וואָס זיי ווילן (נוסף אויפן שליו ראשון) קען דער אויבערשטער ניט געבן!
משא"כ די אַנדערע נסיונות — די שנים במים72 און חטא העגל וחטא
המרגלים — איז ניט געווען דער דבר והיפוכו אין דעם ענין גופא, און דערפאַר איז רש"י זיי ניט מעתיק (בפירוש).
יג. מן ההוראות מכהנ"ל בעבודת השם:
מען מוז געדענקען אויף וויפל מען דאַרף זיין געהיט זהיר און זריז אַז די אותות וואָס דער אויבערשטער ווייזט להפרט און צום כלל זאָלן פועל זיין מיט זייער גאַנצער שטאַרקייט און — למעשה בפועל און אין אַ פנימיות: מהדאָך אַז ביים דור דיעה פון דור המדבר האָט געקענט זיין, אַז נאָך די אותות זאָל זיין דער „וינסו אותי זה עשר פעמים” — עאכו"כ בדרא דעקבתא דמשיחא, דאַרף מען טאָן און טאָן ביז צו זיין זיכער — אַז מען האָט עס באַוואָרנט.
און דורך דעם וואָס יעדערער וועט זיך מתבונן זיין אין די אותות וואָס דער אויבערשטער האָט געטאָן מיט אידן אַלס כלל, און מיט יעדן איינעם אַלס פרט, התבוננות אין אַן אופן, אַז דאָס נעמט אים דורך אינגאַנצן —
איז דאָס מכין אידן צו דער כניסה לארץ ישראל על ידי משיח צדקנו בגאולה האמתית הנצחית שאין אחרי’ גלות, ובאופן, כהבטחת הכתוב73: כימי צאתך מארץ מצרים — וואָס די יציאה איז געווען דורך „אותותי74 אשר עשיתי במצרים” (וועט זיין בקרוב ממש) אראנו נפלאות.
(משיחת ש"פ שלח תשל"ד)
Tap a footnote number to view it · Text courtesy of dach.dev
English Explanation
Explanation courtesy of dach.dev
No resources yet
Check back later or ask an admin to upload Shiurim.